Πέμπτη 5 Ιανουαρίου 2012

Διδακτική ενότητα: Τρόπος φορολογίας Ε.Π.Ε.

Ο συντελεστής φορολογίας των κερδών της Ε.Π.Ε είναι ο ίδιος με εκείνον των Ανώνυμων Εταιρειών, δηλαδή 25%, εφαρμοζόμενος στα συνολικά κέρδη της επιχείρησης.
Όσον αφορά τη φορολογική αντιμετώπιση των μισθών και λοιπών απολαβών που καταβάλλουν οι Ε.Π.Ε στους εταίρους τους, για διαχειριστικές χρήσεις που αρχίζουν από 1/1/2003 και μετά, ισχύουν τα εξής: ο μισθός και οι απολαβές που καταβάλλονται από τις Ε.Π.Ε σε εταίρους τους, λόγω των υπηρεσιών που παρέχουν σε αυτή, θα αποτελεί εισόδημα από εμπορικές επιχειρήσεις, εφόσον οι δικαιούχοι είναι ασφαλισμένοι για τις υπηρεσίες αυτές σε οποιοδήποτε ασφαλιστικό οργανισμό ή ταμείο εκτός του Ι.Κ.Α. (σ’ αυτήν την περίπτωση αποτελεί εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες) και η εταιρεία υποχρεούται σε παρακράτηση φόρου με συντελεστή 25%. Με την παρακράτηση του φόρου αυτού εξαντλείται η φορολογική υποχρέωση των δικαιούχων για τους μισθούς που λαμβάνουν.

Παράδειγμα κατανόησης
Σε μία Ε.Π.Ε συμμετέχουν δύο εταίροι ο Α. Ανδρέου και ο Β. Βασιλείου με ποσοστό συμμετοχής 50% ο καθένας. Ο εταίρος Α. Ανδρέου είναι και διαχειριστής. Τα κέρδη της χρήσης 2003 είναι 24.000 €. Η Τακτική Γενική Συνέλευση των εταίρων αποφάσισε: α) από τα κέρδη να γίνει η νόμιμη κράτηση 5% για σχηματισμό τακτικού αποθεματικού και β) το 70% των κερδών που απομένει μετά τον υπολογισμό του φόρου, να καταβληθεί στους εταίρους και το υπόλοιπο να παραμείνει στην εταιρεία ως υπόλοιπο κερδών εις νέον.
Σύμφωνα με τα δεδομένα έχουμε:

α) Υπολογισμός φόρου εισοδήματος που θα καταβάλει η Ε.Π.Ε
Συνολικά Καθαρά Κέρδη: 24.000 €
Άρα 24.000 € x 25% = 6.000 €

β) Υπολογισμός Τακτικού Αποθεματικού
Καθαρά κέρδη Ισολογισμού: 24.000 €
24.000 € x 5% = 1.200 €

γ) Ποσό που διανέμεται στους εταίρους
Καθαρά κέρδη Ισολογισμού: 24.000 €
Μείον (-) Φόρος Κερδών Ε.Π.Ε: 6.000 €
Μείον (-) Τακτικό Αποθεματικό: 1.200

Υπόλοιπο: 16.800 €

Άρα 16.800 € x 70% = 11.760 € είναι το ποσό που διανέμεται στους εταίρους.

δ) Υπολογισμός κερδών εις νέον
16.800 € - 11.760 € = 5.040 €

Τετάρτη 4 Ιανουαρίου 2012

Διδακτική ενότητα: Η μέτρηση της ανεργίας

Ο σκοπός της διδακτικής ενότητας είναι να μπορούν οι μαθητές:
α) Να ορίζουν την έννοια της ανεργίας και να τη διαχωρίζουν από εκείνη της αεργίας, να αντιλαμβάνονται πως διαφοροποιείται ο ενεργός και ο μη ενεργός οικονομικός πληθυσμός
β) Να εκτιμούν το ποσοστό ανεργίας.

Το πρόβλημα της ανεργίας
Η ανεργία είναι μία πολύ δυσάρεστη κατάσταση, η οποία λαμβάνει δυσμενείς διαστάσεις, ενώ οι προβλέψεις για το μέλλον παραμένουν απογοητευτικές, με δεδομένο ότι απουσιάζει ένα σχέδιο ανάκαμψης, τόσο της ελληνικής όσο και της ευρωπαϊκής οικονομίας.


Η κατάσταση στην ελληνική οικονομία
Παρατηρείται ραγδαία αύξηση της ανεργίας την τελευταία τριετία
Το Ινστιτούτο εργασίας της ΓΣΕΕ εκτιμά στην ετήσια έκθεσή του για την οικονομία και την απασχόληση ότι μέχρι το τέλος του έτους τα ποσοστά της ανεργίας θα φθάσουν σε πρωτόγνωρα για τη χώρα μας επίπεδα, ξεπερνώντας το 20% με τους ανέργους να αγγίζουν τα 1.100.000 άτομα.

Ορισμός της ανεργίας
Η ανεργία, οικονομικά, ορίζεται ως η ύπαρξη πλεονάζοντος εργατικού δυναμικού σε σχέση με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας.

Διακρίσεις πληθυσμού
Κάθε οικονομία έχει ορισμένο μέγεθος πληθυσμού. Αυτό θα το διακρίνουμε:
  • Εργατικό δυναμικό ή οικονομικά ενεργός πληθυσμός: Το σύνολο των ατόμων το οποίο είναι ικανό και ταυτόχρονα θέλει να εργαστεί.
  • Απασχολούμενοι: Όλοι εκείνοι που εργάζονται με αποτέλεσμα την παραγωγή εμπορεύσιμων αγαθών και υπηρεσιών.
  • Άνεργοι: Όσοι είναι άμεσα διαθέσιμοι για εργασία, αλλά δεν μπορούν να βρουν μία θέση απασχόλησης.
  • Οικονομικά μη ενεργός πληθυσμός: Όλοι όσοι δεν μπορούν (πχ. ηλικιωμένοι και παιδιά) και δεν είναι πρόθυμοι να εργαστούν, δηλαδή είναι εκούσια (ηθελημένα) άνεργοι (άεργοι).
Προσοχή! Η οικιακή και η εθελοντική απασχόληση είναι κοινωνικά αναγκαία και σημαντική, αλλά δε θεωρειται ως εργασία, διότι δεν αμείβεται.

Συμπεραίνουμε ότι:
Εργατικό δυναμικό = Απασχολούμενοι + Άνεργοι

Μέτρηση της ανεργίας
Η ανεργία μετριέται
α) ως απόλυτο μέγεθος, π.χ. Το σύνολο των απασχολουμένων κατά το Σεπτέμβριο του 2011 εκτιμάται ότι ανήλθε σε 4.051.109 άτομα. Οι άνεργοι ανήλθαν σε 857.656 άτομα, ενώ ο οικονομικά μη ενεργός πληθυσμός ανήλθε σε 4.440.050 άτομα (σύμφωνα με την Ελληνική Στατιστική Αρχή) ή
β) ως ποσοστό επί του εργατικού δυναμικού, π.χ. 17,5%, το οποίο προκύπτει από την ακόλουθη ισότητα.

Ποσοστό ανεργίας: (Αριθμός ανέργων / Εργατικό δυναμικό) x 100

Ασκήσεις εφαρμογής

1. α) Σε μια οικονομία έχουμε τα εξής δεδομένα
i) μικρά παιδιά 20,
ii) ηλικιωμένοι 15,
iii) άρρωστοι, στρατιώτες, φυλακισμένοι, ανίκανοι προς εργασία 5,
iν) σύνολο πληθυσμού 200,
ν) άνεργοι 16,
νi) άτομα που μπορούν, αλλά δε θέλουν να δουλέψουν 32.
Να βρεθούν ο μη ενεργός πληθυσμός (20 + 15 + 5 + 32 = 72), το εργατικό δυναμικό (οικονομικά ενεργός πληθυσμός) (200 - 72 = 128), οι απασχολούμενοι (128 - 16 = 112) και το ποσοστό ανεργίας (16/128 x 100 = 12,5 %).

β) Δείξτε ότι στην παραπάνω άσκηση το ποσοστό ανεργίας = 1 - ποσοστό απασχόλησης
Ποσοστό απασχόλησης = 112/128 x 100 = 87,5%

2. Σε μια οικονομία οι απασχολούμενοι είναι 80, οι άνεργοι είναι 20 και οι άεργοι είναι 5.
Το ποσοστό ανεργίας είναι:
(α) 13,3%
(β) 25%
(γ) 20% (Σωστή απάντηση)
(δ) 23,5%
(ε) τίποτα από τα παραπάνω

3. Σε μια οικονομία υπάρχουν 200 άνεργοι, 400 άεργοι που δε θέλουν να εργαστούν, 100 γυναίκες που ασχολούνται μόνο με τις δουλειές του σπιτιού και 1.800 απασχολούμενοι. Στην οικονομία αυτή το ποσοστό ανεργίας είναι:
α) 28%, β) 15%, γ) 10% (Σωστή απάντηση), δ) 11,1%, ε) 25%.

Βοηθήματα - Βιβλιογραφία

1. Αρχές Οικονομικής Θεωρίας (Γ' τάξης γενικού λυκείου, Μάθημα επιλογής, Σελ. 168 - 169)
2. Ελληνική Στατιστική Αρχή - Έρευνα Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού (Σεπτέμβριος 2011)
3. ΙΝΕ ΓΣΕΕ: "Ετήσια Έκθεση  2011: Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση"
4. Εφημερίδα "Ημερησία". Τίτλος άρθρου: ΙΝΕ ΓΣΕΕ: Στο 26% η πραγματική ανεργία το 2012

    Τρίτη 3 Ιανουαρίου 2012

    Ενδεικτικές διδακτικές μεθοδολογικές προσεγγίσεις και τεχνικές

    Η απλούστευση του περιεχομένου με την χρήση διδακτικών μεθοδολογικών προσεγγίσεων και τεχνικών που οδηγούν κυρίως στην ανακαλυπτική μάθηση κρίνεται αναγκαία και γι'αυτό το λόγο προτείνονται:
    • Η εφαρμογή «σχεδίων εργασίας» (projects) και τεχνικών «μελέτης περίπτωσης» (case studies) για την κατανόηση για παράδειγμα, του νόμου προσφοράς και ζήτησης, καθώς και των φαινομένων του πληθωρισμού και της ανεργίας.
    • Επεξεργασία πινάκων και διαγραμμάτων, δεδομένου ότι τα διαγράμματα, μαζί με άλλο χρήσιμο υλικό, αποτελούν κείμενα που συμβάλλουν στην καλλιέργεια των δεξιοτήτων κριτικής ανάγνωσης των πληροφοριών.
    • Η χρήση συζήτησης σε ομάδες ή και ανά ζεύγη, καταιγισμός ιδεών, προβολή οπτικοακουστικού υλικού.
    • Η ενθάρρυνση των μαθητών να διατηρούν και να ενημερώνουν λεξικό οικονομικών όρων.
    • Η πραγματοποίηση ασκήσεων προσομοίωσης, παιχνιδιών ρόλων (π.χ. δημιουργία σεναρίων με θέματα σχετικά με την ανεργία κ.α ).
    • Η συνεργασία με φορείς απασχόλησης για ανάπτυξη θεμάτων σχετικών με την ανεργία των νέων
    • Διοργανώσεις ημερίδων από τους μαθητές για ενημέρωση σε θέματα σχετικά με τις συνθήκες απασχόλησης/ ανεργίας, τη διανομή εισοδήματος, το χρηματοπιστωτικό σύστημα
    • Χρήση του διαδικτύου και του τύπου για άντληση πληροφοριών και επικαιροποίηση των πραγματευόμενων θεμάτων.

    Δευτέρα 2 Ιανουαρίου 2012

    Βασικές οικονομικές έννοιες - Επαναληπτικές ερωτήσεις κλειστού τύπου

    Ερωτήσεις Σωστού - Λάθους
    1. Κεφαλαιουχικά αγαθά είναι εκείνα που χρησιμοποιούνται για την άμεση ικανοποίηση των αναγκών του ανθρώπου.

    2. Το κύριο χαρακτηριστικό των οικονομικών αγαθών είναι ότι βρίσκονται σε περιορισμένες ποσότητες σε σχέση με τις ανάγκες που ικανοποιούν.

    3. Η έννοια της αγοράς δεν περιορίζεται σε έναν γεωγραφικό τόπο, αλλά περιλαμβάνει όλα εκείνα τα μέσα με τα οποία μπορεί να πραγματοποιηθεί μία αγοροπωλησία και όλους τους σχετικούς χώρους.

    4. Καταναλωτά αγαθά είναι εκείνα που μόνο μια φορά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για το σκοπό που έχουν παραχθεί.

    5. Οι ανάγκες ως σύνολο είναι απεριόριστες ή ακόρεστες, αλλά καθεμιά ανάγκη ξεχωριστά υπόκειται σε προσωρινό κορεσμό.

    6. Η έννοια της αγοράς περιορίζεται σε ένα συγκεκριμένο γεωγραφικό χώρο.

    7. Το οικόπεδο πάνω στο οποίο κτίζεται ένα εργοστάσιο ανήκει στο συντελεστή παραγωγής ‘κεφάλαιο’.

    8. Το χρήμα είναι ένας από τους συντελεστές παραγωγής.

    9. Ως επιχειρηματικότητα εννοούμε την ικανότητα που έχουν ορισμένοι άνθρωποι να διαβλέπουν κέρδος σε διάφορες οικονομικές δραστηριότητες και να αναλαμβάνουν να συνδυάσουν τους άλλους τρεις συντελεστές παραγωγής (εργασία, έδαφος, κεφάλαιο) για να γίνει η παραγωγή.

    10. Το οικονομικό πρόβλημα κάθε κοινωνίας προέρχεται από τη διαφορά που υπάρχει μεταξύ του πλήθους των αναγκών που οι άνθρωποι επιδιώκουν να ικανοποιήσουν και του περιορισμένου όγκου των αγαθών που υπάρχουν για την ικανοποίηση αυτών των αναγκών.

    11. Το πραγματικό κόστος ενός αγαθού είναι τα άλλα αγαθά που θυσιάστηκαν για την παραγωγή του.

    12. Το χρηματικό κόστος ενός αγαθού είναι το πραγματικό ή εναλλακτικό κόστος του εκφρασμένο σε χρήμα.

    13. Το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Α σε όρους του αγαθού Β δείχνει πόσες μονάδες του αγαθού Β θυσιάζονται, όταν παράγεται μία επιπλεον μονάδα από το αγαθό Α.

    14. Η Κ.Π.Δ. μιας οικονομίας δείχνει τις μεγαλύτερες ποσότητες ενός προϊόντος που είναι δυνατόν να παραχθούν στην οικονομία για κάθε δεδομένη ποσότητα του άλλου προϊόντος.

    15. Ο καταμερισμός των έργων οδηγεί σε μεγάλη εξειδίκευση και σε διάφορες βελτιώσεις του τρόπου παραγωγής των προϊόντων.

    16. Σε όλα τα οικονομούντα άτομα η λήψη των αποφάσεων δε βασίζεται στη βεβαιότητα του αποτελέσματος, αλλά στις προσδοκίες που τα άτομα διαμορφώνουν για τα αποτελέσματα των πράξεών τους.

    17. Η ουσία του οικονομικού προβλήματος βρίσκεται στη σχετική έλλειψη ή στενότητα των αγαθών.

    18. Το σύνολο των γνώσεων και ικανοτήτων που αποκτά ο άνθρωπος με τη μόρφωση και την εμπειρία ονομάζουμε ανθρώπινο κεφάλαιο.

    19. Οι ροές αγαθών, παραγωγικών συντελεστών και χρήματος μεταξύ των επιχειρήσεων, των νοικοκυριών και του κράτους είναι συνεχείς και έχουν πάντα το ίδιο μέγεθος.

    20. Το κόστος ευκαιρίας είναι συνήθως αυξανόμενο. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι συντελεστές παραγωγής δεν είναι εξίσου κατάλληλοι για την παραγωγή όλων των αγαθών.


    Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής

    1. Καταναλωτά είναι τα αγαθά τα οποία χρησιμοποιούνται:
    α) Αποκλειστικά από τους καταναλωτές
    β) Μόνο στην παραγωγική διαδικασία
    γ) Μία μόνο φορά για το σκοπό που έχουν παραχθεί
    δ) Πολλές φορές για το σκοπό που έχουν παραχθεί

    2. Το ψυγείο μιας οικογένειας είναι:
    α) Καταναλωτό αγαθό
    β) Κεφαλαιουχικό αγαθό
    γ) Κεφαλαιουχικό και καταναλωτό αγαθό
    δ) ∆ιαρκές και καταναλωτικό αγαθό

    3. Το πιεστήριο του τυπογραφείου που χρησιμοποιεί μια επιχείρηση είναι αγαθό:
    α) Υλικό, διαρκές και καταναλωτικό
    β) Καταναλωτό και καταναλωτικό
    γ) Υλικό, διαρκές και κεφαλαιουχικό
    δ) Καταναλωτικό και κεφαλαιουχικό

    4. Το ιδιωτικό αυτοκίνητο μιας οικογένειας είναι αγαθό:
    α) Καταναλωτικό και καταναλωτό
    β) Καταναλωτικό και διαρκές
    γ) Κεφαλαιουχικό
    δ) Καταναλωτό και κεφαλαιουχικό

    5. Αν η παραγωγή μιας οικονομίας αντιστοιχεί σε σημείο κάτω από την Κ.Π.∆. της, αυτό σημαίνει οτι:
    α) Η οικονομία απασχολεί όλους τους συντελεστές που έχει στη διάθεσή της
    β) Η οικονομία υποαπασχολεί έναν ή περισσότερους συντελεστές της
    γ) Η οικονομία παράγει περισσότερα καταναλωτικά παρά κεφαλαιουχικά αγαθά
    δ) Μειώθηκαν οι ποσότητες των παραγωγικών συντελεστών της οικονομίας

    6. Το κόστος ευκαιρίας του αγαθού Ψ, σε όρους του αγαθού Χ, είναι ίσο με 3. Αυτό σημαίνει οτι:
    α) Για να παραχθεί μία επιπλέον μονάδα από το αγαθό Χ, θα πρέπει να θυσιαστούν 3 μονάδες από το αγαθό Ψ
    β) Για να παραχθεί μία επιπλέον μονάδα από το αγαθό Ψ, θα πρέπει να θυσιαστούν 3 μονάδες από το αγαθό Χ
    γ) Μια αύξηση της ποσότητας του αγαθού Χ κατά 1% θα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της ποσότητας του αγαθού Ψ κατά 3%
    δ) Μια αύξηση της ποσότητας του αγαθού Ψ κατά 1% θα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της ποσότητας του αγαθού Χ κατά 3%

    7. Ο συντελεστής εργασία είναι:
    α) Η εργασία των εργατών
    β) Η εργασία όλων των επιστημόνων
    γ) Η εργασία των αγροτών
    δ) Η σωματική και πνευματική προσπάθεια των ανθρώπων που καταβάλλεται για την παραγωγή των αγαθών

    8. Μία οικονομία που παράγει δύο μόνο αγαθά, το Χ και το Ψ, χρησιμοποιώντας όλους τους παραγωγικούς συντελεστές που έχει στη διάθεσή της αποδοτικά
    (ορθολογικά), με δεδομένη την τεχνολογία παραγωγής, μπορεί να παράγει 60 μονάδες από το αγαθό Χ και 100 μονάδες από το αγαθό Ψ ή 80 μονάδες από το αγαθό Χ και 60 μονάδες από το αγαθό Ψ. Με βάση τα παραπάνω δεδομένα, το κόστος ευκαιρίας (εναλλακτικό κόστος) του αγαθού Χ σε όρους του αγαθού Ψ είναι ίσο με:
    α) 1/2
    β) 2
    γ) 40
    δ) 20

    Πέμπτη 29 Δεκεμβρίου 2011

    Η Επιχείρηση ως Παραγωγική Μονάδα

    Η επιχείρηση αποτελεί μια παραγωγική - οικονομική μονάδα, με την έννοια ότι συνδυάζει και αξιοποιεί τους συντελεστές παραγωγής, προκειμένου να παράγει προϊόντα ή υπηρεσίες, με σκοπό τη διάθεσή τους μέσω του μηχανισμού της αγοράς στους καταναλωτές. Αποτελεί, δηλαδή την οργάνωση που παράγει πλούτο, με την έννοια των αγαθών με τα οποία ικανοποιούνται ανθρώπινες ανάγκες. Ταυτόχρονα όμως συμμετέχει σε κάθε οικονομική δραστηριότητα, αφού, προκειμένου για παράδειγμα να παράγει, παίζει τους ρόλους του επενδυτή, του καταναλωτή, του αποταμιευτή, του δανειζόμενου, κτλ.

    Διαφορές Παραγωγικών Μονάδων και Επιχειρήσεων
    Η Επιχείρηση αποτελεί μια κατ' εξοχήν παραγωγική μονάδα. Είναι όμως όλες οι παραγωγικές μονάδες, επιχειρήσεις; Το δημόσιο ερευνητικό ίδρυμα, το δημόσιο λύκειο αποτελούν αναμφισβήτητα παραγωγικές μονάδες, είναι όμως επιχειρήσεις; Η απάντηση είναι ασφαλώς όχι. Σε τι λοιπόν διαφέρουν από το ιδιωτικό νοσοκομείο ή σχολείο, τα οποία είναι επιχειρήσεις;

    Δύο είναι τα κύρια χαρακτηριστικά που διακρίνουν τις επιχειρήσεις από τις υπόλοιπες παραγωγικές μονάδες:
    i. Η επιχείρηση παράγει προϊόντα ή υπηρεσίες τα οποία τα διαθέτει έναντι μιας αξίας ανταλλαγής μέσω του μηχανισμού της αγοράς. Έτσι, η ύπαρξή της εξαρτάται από την ικανότητα να αποκτά έσοδα και κέρδη μέσω του μηχανισμού αυτού. Οι παραγωγικές μονάδες που δεν είναι επιχειρήσεις δε διαθέτουν τα προϊόντα τους με αυτόν τον τρόπο και η επιβίωσή τους δεν εξαρτάται από αυτό.
    ii. Η επιχείρηση συνδέεται με την ανάληψη κινδύνου. Αυτό σημαίνει ότι η λειτουργία μιας επιχείρησης ή μια επιχειρηματική δραστηριότητα συνδέεται με πιθανότητα κέρδους ή ζημίας.

    Τετάρτη 28 Δεκεμβρίου 2011

    Αρχές οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων και υπηρεσιών

    Στην παγκόσμια οικονομία συντελούνται σήμερα σημαντικές αλλαγές και προς πολλές κατευθύνσεις. Οι επιχειρήσεις, για να έχουν τη δυνατότητα επιβίωσης, θα πρέπει έγκαιρα να τις αντιλαμβάνονται και να τις προβλέπουν. Επιβάλλεται, επομένως, να διαθέτουν την απαραίτητη ευελιξία, ώστε να προσαρμόζονται γρήγορα και να λειτουργούν αποτελεσματικά. Για την επίτευξη του σκοπού αυτού, καθοριστική θεωρείται η συμβολή της Οργάνωσης και Διοίκησης (Management).

    Με τη διδασκαλία του μαθήματος επιδιώκεται να αναπτύξουν οι μαθητές ένα δομημένο εννοιολογικό υπόβαθρο, το οποίο θα τους επιτρέπει να κατανοήσουν:
    • Τους λόγους δημιουργίας των επιχειρήσεων και οργανισμών, τα στοιχεία που τους συνθέτουν και τις σχέσεις τους με το περιβάλλον.
    • Τις κύριες επιχειρησιακές λειτουργίες.
    • Τη σπουδαιότητα και το περιεχόμενο της οργάνωσης και διοίκησης και τις διοικητικές λειτουργίες.
    • Τον προσανατολισμό ως προς το περιεχόμενο των επαγγελμάτων στο χώρο της διοίκησης των επιχειρήσεων.

    Κυριακή 25 Δεκεμβρίου 2011

    Αρχές οικονομικής θεωρίας

    Οι γνώσεις που προσφέρει το μάθημα "Αρχές Οικονομικής Θεωρίας" αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την επιτυχή ζωή του homo economicus του 21ου αιώνα. Συγκεκριμένα, επιδιώκεται:
    • η κατανόηση από τους μαθητές βασικών εννοιών της Οικονομικής επιστήμης, όπως είναι το κόστος, η παραγωγή, τις οποίες συναντάμε στην καθημερινή ζωή μας
    • η κατανόηση της λειτουργίας της αγοράς, καθώς και του προσδιορισμού του επιπέδου τιμών
    • η μελέτη της συνολικής ζήτησης της συνολικής προσφοράς, καθώς και των οικονομικών διακυμάνσεων τις οποίες προκαλούν, των φαινομένων δηλαδή της ανεργίας και του πληθωρισμού των τιμών
    • η εξοικείωση των μαθητών με τον υπολογισμό του ΑΕΠ (Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος) και η κατανόηση του όρου "οικονομική μεγέθυνση"
    • η καλή χρήση από μέρους των μαθητών των εργαλείων παρουσίασης - κατανόησης της οικονομικής θεωρίας.
    Η σωστή χρήση των γραφημάτων που παριστάνουν την εξέλιξη των οικονομικών μεγεθών συμβάλλει στη λήψη ορθών αποφάσεων, είτε αυτές αφορούν το νοικοκυριό, όταν, για παράδειγμα, ο επενδυτής - αρχηγός νοικοκυριού επιλέγει την κατάλληλη μετοχή ύστερα από προσεκτική παρατήρηση των διακυμάνσεων αυτής, όπως αυτές απεικονίζονται καθημερινά στις οικονομικές στήλες, είτε αφορούν τα μέτρα οικονομικής πολιτικής που πρέπει να πάρει μια κυβέρνηση ή η Ε.Ε. για τη μείωση, για παράδειγμα, της ανεργίας των νέων και των γυναικών.

    Τρίτη 20 Δεκεμβρίου 2011

    Αρχές λογιστικής και Στοιχεία λογιστικής εταιρειών

    H λογιστική είναι μία επιστήμη, η οποία ύστερα από πολλές θεωρητικές συζητήσεις στο τέλος του 19ου αιώνα εντάχθηκε στο ευρύτερο πλαίσιο του Οικονομικού Λογισμού και παρέχει στις οικονομικές μονάδες την πληροφοριακή θωράκιση που τις βοηθά στην επίτευξη, κατά τον καλύτερο τρόπο, του στόχου τους.

    Οι μαθητές θα αποκτήσουν γνώσεις με τις οποίες θα μπορούν:
    • Να προσδιορίζουν με ακρίβεια την περιουσιακή κατάσταση μιας επιχείρισης.
    • Να παρακολουθούν τις μεταβολές των περιουσιακών στοιχείων της.
    • Να προσδιορίζουν τα οικονομικά αποτελέσματα από τη δράση της.
    • Να έχουν τη δυνατότητα άσκησης ελέγχου στη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων της.
    • Να συγκεντρώνουν πληροφορίες και στατιστικά δεδομένα που αφορούν τη μελέτη της εξέλιξης των οικονομικών μεγεθών της.
    • Να γνωρίζουν τις βασικές αρχές ίδρυσης και λειτουργίας των εταιρειών
    • Να αποκτήσουν την ικανότητα τήρησης λογιστικών βιβλίων
    Εκτός από τη μέθοδο της διάλεξης, για την κατανόηση και αφομοίωση της ύλης του μαθήματος, συνιστάται να χρησιμοποιηθούν:
    1. Αριθμητικά παραδείγματα / εφαρμογές
    2. Ασκήσεις
    3. Ατομικές / ομαδικές εργασίες
    4. Επισκέψεις σε εταιρείες / χρηματιστήριο
    5. Χρήση οικονομικών εφημερίδων και περιοδικών

    Τρίτη 13 Δεκεμβρίου 2011

    Η αναγκαιότητα και οι προοπτικές της Οικονομικής Επιστήμης στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση

    Η Οικονομική επιστήμη ως κοινωνική αναγκαιότητα

    Ο άνθρωπος ιστορικά βρήκε τρόπους εξασφάλισης της συνέχειας των κοινωνιών στις οποίες ζούσε. Αρχικά, αυτή η συνέχεια οργανώθηκε γύρω από την παράδοση, κληροδοτώντας από γενιά σε γενιά τα απαραίτητα καθήκοντα σύμφωνα με τα ήθη και τα έθιμα: ο γιος κάνει τη δουλειά του πατέρα και έτσι διατηρείται η παράδοση.

    Αργότερα οι κοινωνίες εξασφάλισαν την οικονομική τους επιβίωση με τα διατάγματα μιας και μοναδικής ανώτατης αρχής και με τις κυρώσεις που αυτή θεωρούσε ότι έπρεπε να επιβάλλει. Αυτές οι κοινωνίες ονομάζονται κοινωνίες διαταγής και κλασσικό παράδειγμα είναι η απολυταρχική εξουσία.
    Μια άλλη λύση με την οποία η κοινωνία εξασφάλιζε τη συνέχειά της είναι αυτή που επέτρεπε σε κάθε μέλος της να κάνει αυτό που θεωρούσε σωστό και που του υπαγόρευε το οικονομικό του συμφέρον. Εδώ αναφερόμαστε στο σύστημα της αγοράς.

    Αυτό που οδηγούσε τη μεγάλη πλειονότητα στην εκτέλεση των καθηκόντων της δεν ήταν η δύναμη της παράδοσης η της διαταγής της εξουσίας αλλά το δέλεαρ του κέρδους. Παρόλα αυτά η επίδραση του ενός ατόμου πάνω στο άλλο είχε ως αποτέλεσμα να εκτελούνται οι απαραίτητες για την κοινωνία εργασίες. Το σύστημα της αγοράς δεν είναι απλώς ένα μέσο ανταλλαγής αγαθών, αλλά είναι ένας μηχανισμός για τη συντήρηση και διατήρηση μιας ολόκληρης κοινωνίας.

    Ποιες ήταν οι δυνάμεις που είχαν τόση ισχύ ώστε να συντρίψουν έναν άνετο και εδραιωμένο κόσμο και στη θέση του να τοποθετήσουν το σύστημα της αγοράς;
    1. Έκαναν τη σταδιακή τους εμφάνιση οι εθνικές και πολιτικές οντότητες στην Ευρώπη με ενθάρρυνση των αναζητήσεων και εξερευνήσεων ξένων εδαφών.
    2. Ένα δεύτερο μεγάλο κύμα αλλαγών εμφανίστηκε με την αργή αποδυνάμωση του θρησκευτικού αισθήματος. Η άνοδος του προτεσταντισμού επέσπευσε την επικράτηση ενός διαφορετικού τρόπου αντιμετώπισης της εργασίας και του πλούτου.
    3. Ένα άλλο βαθύ ρεύμα ξεκίνησε από τις υλικές αλλαγές, οι οποίες έκαναν τελικά εφικτό το σύστημα της ελεύθερης αγοράς. Η δημιουργία των πόλεων, το οδικό δίκτυο, η διεύρυνση των ανταλλαγών, η τεράστιας σημασίας τεχνική πρόοδος, η αναγκαιότητα της τήρησης λογιστικών βιβλίων για την ορθολογική διαχείριση του χρήματος, αποτελούν βασικά χαρακτηριστικά στοιχεία αυτού του ρεύματος.
    4. Η επίδραση των επιστημονικών ανακαλύψεων. Ο πειραματισμός και η καινοτομία αντιμετωπίζονται πλέον με φιλικό βλέμμα. Η βιομηχανική επανάσταση δεν θα είχε συμβεί αν δεν είχε προλειανθεί το έδαφος από μια σειρά βασικών ανακαλύψεων που σχετίζονται με τη βιομηχανία.
    Ο άνθρωπος έπρεπε να έχει κάποιου είδους γνώση που να τον βοηθά να καταλάβει τον κόσμο, στον οποίο ζούσε. Ο κόσμος της οικονομίας φαινόταν πιο σημαντικός όσο ποτέ. Αυτός ο κόσμος γέννησε τους φιλοσόφους του.

    Ο Adam Smith με το έργο του «Έρευνα για τη φύση και τα αίτια του πλούτου των Εθνών» έδειξε πως η απελευθέρωση του εμπορίου μπορεί πολύ συχνά να αποβεί εξαιρετικά χρήσιμη για τη δημιουργία ευημερίας μέσα από την εξειδίκευση της παραγωγής, τον καταμερισμό της εργασίας, και τη σωστή χρήση των οικονομιών μεγάλης κλίμακας. Δημιούργησε ένα οικονομικό προσχέδιο για την ερμηνεία του κόσμου και ουσιαστικά από τότε καθιερώθηκε η οικονομική επιστήμη, που είναι ένα ερμηνευτικό σύστημα με σκοπό να μας διαφωτίσει για τον τρόπο λειτουργίας, και συνεπώς για τα προβλήματα και τις προοπτικές της πολύπλοκης κοινωνικής οντότητας που αποκαλούμε οικονομία.

    Η οικονομική επιστήμη ως επιστημονική αναγκαιότητα

    Η γνώση ή η επιστήμη είναι αποτέλεσμα μιας διανοητικής δημιουργίας άρα «παραγωγής» με την ευρεία έννοια και είναι στενά δεμένη με τη δομή ενός κοινωνικού σχηματισμού. Έτσι και η εξέλιξη των επιστημών συνδέεται με την εκάστοτε κοινωνικο-οικονομική πραγματικότητα.
    Στην κλασσική εποχή το πεδίο της γνώσης ήταν τελείως ομοιογενές. Κάθε γνώση προέβαινε σε τακτοποιήσεις με την επισήμανση διαφορών και καθόριζε τις διαφορές με την εγκαθίδρυση μιας τάξης π.χ. μαθηματικά, επιστήμες της φύσης.
    Από τον 19ο αιώνα, που η επιστημονική γνώση της παραγωγικής διαδικασίας διαχωρίζεται από τον άμεσο παραγωγό, η επιστήμη εφαρμόζεται με τέτοιο τρόπο, ώστε να εξασφαλίζεται η υπαγωγή του εργάτη στα μέσα παραγωγής, ενώ το επιστημονικό πεδίο τεμαχίζεται ή μάλλον εκρήγνυται προς διαφορετικές κατευθύνσεις. Οι επιστήμες ταξινομούνται σε ομάδες και κλάδους που διαμορφώνονται με κριτήριο την ιστορική προέλευση και ταυτόχρονα την αντιστοίχιση με τις κοινωνικές ανάγκες και τη λειτουργία τους στην αντικειμενική πραγματικότητα.

    Σήμερα στην κατηγορία των κοινωνικών επιστημών εξέχουσα θέση κατέχει η οικονομική επιστήμη, η οποία έχει αναπτυχθεί σε πολλές επιστημονικές κατευθύνσεις (Οικονομία, Οργάνωση και Διοίκηση, Λογιστική, Χρηματοοικονομικά, Διοίκηση ανθρωπίνων πόρων, Marketing, Διεθνές εμπόριο κλπ.)
    Όμως τα οικονομικά φαινόμενα είναι πολύ σύνθετα και η συμπεριφορά των οικονομικών μεγεθών εξαρτάται άμεσα ή έμμεσα από μεγάλο αριθμό προσδιοριστικών παραγόντων. Οι απαντήσεις στα ερωτήματα για το ποια είναι τα κίνητρα του «ατομικού πράττειν» και αν αυτό κατευθύνεται από την επιδίωξη της μεγιστοποίησης του ατομικού οικονομικού οφέλους, έχουν απασχολήσει πολλούς κατά την διάρκεια οικοδόμησης της οικονομικής θεωρίας.
    Η πρώτη βάση πάνω στην οποία οικοδομήθηκε ένα σύστημα οικονομικής θεωρίας υπήρξε το φυσικό δίκαιο. Στη συνέχεια το πρότυπο της ωφελιμιστικής ηθικής φιλοσοφίας, η οποία αποτελούσε στο τέλος του 19ου αιώνα το θεμέλιο της οικονομικής σκέψης, ήταν η πεποίθηση, ότι η βούληση και μπορούσε και αλλά και έπρεπε να είναι ορθολογική.

    Για τους φιλελεύθερους οικονομολόγους η οικονομική επιστήμη διαπνέεται από:
    α. το οντολογικό στοιχείο, δηλαδή την προσπάθεια να διερευνηθεί πως λειτουργεί η οικονομία, να αναζητηθούν αιτιώδεις σχέσεις ανάμεσα στα οικονομικά μεγέθη ή φαινόμενα που μπορούν να επαληθευθούν ή να διαψευστούν εμπειρικά
    β. το δεοντολογικό στοιχείο, δηλαδή την αναζήτηση της άριστης οργάνωσης της οικονομίας, ώστε να ικανοποιούνται συνδυαστικά και κατά τον καλύτερο τρόπο θεμελιώδη αιτήματα του ανθρώπου, τόσο ως ατόμου όσο και ως μέλος του κοινωνικού συνόλου.

    Αντίθετα η μαρξιστική σχολή υιοθέτησε μια αντίληψη ιστορική και συγχρόνως θεωρητική για την οικονομική επιστήμη. Αντικείμενο μελέτης είναι η γέννηση, η ανάπτυξη και η εξέλιξη του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, η οικονομική βάση και το εποικοδόμημα του τρόπου παραγωγής, οι παραγωγικές δυνάμεις και οι παραγωγικές σχέσεις.
    Σε κάθε περίπτωση η οικονομική επιστήμη δεν πρέπει να συγχέεται ούτε με την πραξεολογία και τις γενικές αρχές της ορθολογικής δράσης ούτε με την οικονομική ιστορία.

    Ωστόσο υπάρχουν πεδία ανανέωσης και εμπλουτισμού της οικονομικής επιστήμης, που είναι τα ακόλουθα:
    Η ανανέωση της μακροοικονομικής θεωρίας οφείλει πολλά στη διαμόρφωση των εθνικών λογαριασμών κάτω από την επίδραση των θεωριών του keyns, την εφεύρεση των πινάκων Εισροών Εκροών του Leontief, που με τη σειρά τους εμπνέονται:
    - από τον Οικονομικό Πίνακα του Quesnay και από τα σχήματα απλής και διευρυμένης αναπαραγωγής του Μάρξ. Επίσης η σύγχρονη μακροοικονομική συχνά υιοθέτησε τις μαθηματικοποιημένες μεθόδους της μικροοικονομικής και αναγνώρισε τη σημασία των κοινωνικών τάξεων στη δημιουργία και κατανομή του Εθνικού εισοδήματος.
    - Η οικονομική επιστήμη δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς μια θεωρία της αξίας, και ιδιαίτερα της ανταλλακτικής αξίας, που προσδιορίζει τον κοινωνικό χαρακτήρα της παραγωγής και αναπαραγωγής, και είναι άμεσα συνδεδεμένη με το πρόβλημα ενός συστήματος σχετικών τιμών.
    - Η οικονομική της ευημερίας αποτέλεσε έναν από τους πιο ενδιαφέροντες κλάδους της οικονομικής επιστήμης, που τον απασχόλησαν όχι μόνο η εξέλιξη της οικονομικής επιστήμης οδήγησε στην μελέτη των συνθηκών της οικονομικής το πρόβλημα της ατομικής ευημερίας, αλλά και η εκτίμηση της κοινωνικής ευημερίας, του βιοτικού επιπέδου και της ποιότητας ζωής.
    - Η ανάπτυξη των σύγχρονων θεωριών λήψης αποφάσεων μαζί με τη χρησιμοποίηση της επιχειρησιακής έρευνας, που έχουν πρακτική χρησιμότητα τόσο για τους επιχειρηματίες όσο και για τους υπεύθυνους της οικονομικής πολιτικής. Η θεωρία των αποφάσεων είναι συνδεδεμένη με τη γενική μαθηματική θεωρία των συστημάτων και χρησιμοποιεί στοχαστικές σχέσεις μέσα από τη θεωρία των παιγνίων. Οι αποφάσεις που αφορούν τις παραγωγικές διαδικασίες λαμβάνονται σε κατάσταση αβεβαιότητας, η οποία εντείνεται λόγω των οικονομικών διακυμάνσεων που χαρακτηρίζουν την οικονομία της αγοράς.
    - Επίσης νέες αντιλήψεις εμφανίζονται στη θεωρία της μεγέθυνσης, της οικονομικής δυναμικής και της οικονομικής ανάπτυξης. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το θέμα της διανομής του εισοδήματος. Η διανομή σύμφωνα με το Rikardo είναι το κύριο πρόβλημα της οικονομικής επιστήμης. Τέλος με την ανάπτυξη του χρηματοπιστωτικού τομέα της οικονομίας έχουμε την ανάπτυξη των θεωριών περί χρήματος και της νομισματικής θεωρίας και πολιτικής.


    Η οικονομική επιστήμη ως εκπαιδευτική αναγκαιότητα

    Ο άνθρωπος μαθαίνει τη γνώση για να μορφώνεται, να αποκτά συνείδηση της θέσης του στη κοινωνία, την αντίληψη της συλλογικής δράσης, της συνεργασίας και της οργάνωσης, ώστε να διεκδικεί τα δικαιώματα στη ζωή και την εργασία.
    Στο σχολείο οι γνώσεις πρέπει να απλώνονται τόσο, ώστε να συνδέουν την πνευματική ισορροπία με τη θέση του ανθρώπου στην εργασία. Ο μαθητής Δεν θα μαθαίνει για να μαθαίνει! Ο στόχος δεν είναι η γνώση για τη γνώση, αλλά η γνώση για τη λύση προβλημάτων, αφού η γνώση δεν έχει νόημα αν δεν συνδέεται με τη λύση πρακτικών προβλημάτων.
    Στο σχολείο οι επιστημονικές γνώσεις, κλάδοι, δραστηριότητες πρέπει να είναι ισοδύναμες, ισότιμες και να λειτουργούν οργανικά, συνθετικά, μορφωτικά με σκοπό τη διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου ατόμου.
    Η πρώτη απόπειρα διδασκαλίας οικονομικών μαθημάτων στην εκπαίδευση εντοπίζεται στα τέλη του 18ου αιώνα και ανήκει στον αιδεσιμότατο James Madison, ο οποίος στο κολέγιό του χρησιμοποίησε το σύγγραμμα για τον πλούτο των εθνών του Adam smith. Ο James Madison είναι ο πρώτος δάσκαλος στον κόσμο, που αναζήτησε τον τρόπο, ώστε τα οικονομικά να αποτελέσουν ένα βασικό συστατικό μιας γενικού τύπου εκπαίδευσης, αντάξιας μιας ελεύθερης δημοκρατικής κοινωνίας.
    Η συμμετοχή στο οικονομικό γίγνεσθαι όλων των ατόμων, η λήψη ορθολογικών αποφάσεων και επιλογών στην παραγωγή, κατανομή και κατανάλωση των αγαθών καθιστούν την οικονομική εκπαίδευση απαραίτητη γενική γνώση και ως τέτοια θα πρέπει να διδάσκεται στο σχολείο.
    Οι οικονομικές γνώσεις απευθύνονται σε κάποιον που στα δεκαοκτώ του χρόνια θα εμφανιστεί στην κοινωνία και θα αρχίσει να δρα με μια διπλή ιδιότητα. Αφενός με την ιδιότητα του πολίτη και αφετέρου με την ιδιότητα του ιδιοκτήτη εμπορευμάτων, πλούτου και γνώσεων, δηλαδή με την ιδιότητα του ιδιώτη.

    Σήμερα οι μεγάλες αλλαγές στην τεχνολογία, στην επιστήμη και στην οικονομική συμπεριφορά των ανθρώπων οδηγούν σε ένα πολύπλοκο οικονομικό σύστημα. Στην οικονομία της πρόσβασης τα δίκτυα αποτελούν ένα νέο θεσμικό πλαίσιο της ανταλλαγής των προϊόντων και στο σύγχρονο διεθνοποιημένο περιβάλλον ο ρόλος του χρηματοοικονομικού συστήματος είναι ιδιαίτερα σημαντικός.
    Ακόμη και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη σημασία στη χρηματοπιστωτική εκπαίδευση ως συμπληρωματικού μέσου προστασίας του καταναλωτή. Διαπίστωσε δε μετά από σχετική έρευνα ότι υπάρχει δυσκολία κατανόησης ζητημάτων χρηματοπιστωτικής φύσης γιατί τα νοικοκυριά δεν έχουν κατανοήσει βασικές οικονομικές έννοιες όπως για παράδειγμα το επιτόκιο, ο ανατοκισμός ή ο πληθωρισμός. Επομένως η οικονομική εκπαίδευση πρέπει να θεωρείται αναγκαία τόσο για την ασφάλεια των ατόμων όσο και του κοινωνικού συνόλου.

    Έτσι οι σκοποί της διδασκαλίας της οικονομικής επιστήμης πρέπει να είναι:
    • να διδαχθεί ο μαθητής ένα περιεχόμενο οικονομικών και κοινωνικών εννοιών που αναφέρεται στη γένεση, την εξέλιξη και τη σημερινή πραγματικότητα της παραγωγικής και ανταλλακτικής διαδικασίας
    • να γνωρίζει ο μαθητής πως γίνεται η διοίκηση, η οργάνωση, η διεύθυνση και ρύθμιση της παραγωγικής και ανταλλακτικής διαδικασίας σε τοπικό, εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο.
    • να μάθει ο μαθητής πως γεννιέται ένα προϊόν ή αγαθό μέσα από τις σχέσεις εργασίας και τον καταμερισμό της εργασίας με δεδομένο ότι η εργασία είναι η βάση της παραγωγής.